Bộ Tài chính phản hồi Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam về việc tháo gỡ khó khăn thanh toán không dùng tiền mặt trong thu mua gỗ

Bộ Tài chính phản hồi Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam về việc tháo gỡ khó khăn thanh toán không dùng tiền mặt trong thu mua gỗ

Bộ Tài chính đã chính thức có văn bản phản hồi Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (HHG) liên quan đến kiến nghị tháo gỡ khó khăn trong việc áp dụng quy định thanh toán không dùng tiền mặt khi thu mua gỗ và lâm sản từ người dân. Đây là vấn đề nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng doanh nghiệp ngành gỗ trong bối cảnh chuyển đổi số đang được thúc đẩy mạnh mẽ và yêu cầu minh bạch hóa các giao dịch kinh tế ngày càng trở nên cấp thiết.

(Hình ảnh minh họa: Thanh toán không dùng tiền mặt)

Trong thời gian qua, các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu gỗ đã gặp không ít khó khăn khi thực hiện quy định về thanh toán không dùng tiền mặt đối với các giao dịch có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên nhằm được tính vào chi phí hợp lệ khi xác định thu nhập chịu thuế. Đặc biệt, đối với hoạt động thu mua gỗ và lâm sản từ người dân, hộ gia đình và các cá nhân sản xuất nhỏ lẻ, việc áp dụng hình thức thanh toán này phát sinh nhiều vướng mắc do đặc thù của chuỗi cung ứng nguyên liệu trong ngành lâm nghiệp.

Thực tế cho thấy phần lớn người bán là các hộ trồng rừng tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa – nơi mà thói quen sử dụng tiền mặt vẫn còn phổ biến và hạ tầng tài chính chưa phát triển đồng đều. Việc tiếp cận các dịch vụ ngân hàng, ví điện tử hay các công cụ thanh toán số còn hạn chế, đồng thời không phải người dân nào cũng có điều kiện mở tài khoản ngân hàng hoặc quen với các phương thức giao dịch hiện đại. Những yếu tố này khiến doanh nghiệp gặp rủi ro trong việc không được ghi nhận chi phí hợp lệ theo quy định, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến nghĩa vụ thuế và hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh.

Theo nội dung công văn phản hồi, Bộ Tài chính cho biết quy định về thanh toán không dùng tiền mặt đã được áp dụng từ Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp nhằm tăng cường tính minh bạch trong giao dịch và hạn chế các hành vi gian lận thuế. Trong bối cảnh hiện nay, Chính phủ đang đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển nền kinh tế không tiền mặt, với mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ giao dịch không dùng tiền mặt đạt khoảng 80%. Đây là định hướng xuyên suốt nhằm hiện đại hóa nền kinh tế, nâng cao hiệu quả quản lý và tăng cường tính minh bạch trong các hoạt động tài chính.

Bên cạnh đó, nhiều chính sách và giải pháp đã được ban hành nhằm hoàn thiện khung pháp lý và tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai thanh toán không dùng tiền mặt. Các quy định chi tiết về điều kiện thanh toán trong việc xác định chi phí thuế đã được làm rõ, đồng thời các hình thức thanh toán mới như mobile money, thanh toán qua trung gian hay mô hình đại lý thanh toán tại khu vực nông thôn cũng đang từng bước được mở rộng. Song song với đó là các giải pháp thúc đẩy khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân tại vùng sâu, vùng xa, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các khu vực trong quá trình chuyển đổi số.

Tuy nhiên, mặc dù định hướng chính sách là rõ ràng, quá trình triển khai thực tế trong ngành gỗ vẫn còn nhiều thách thức. Đặc thù của chuỗi cung ứng nguyên liệu với nguồn gỗ chủ yếu đến từ các hộ trồng rừng nhỏ lẻ, các giao dịch diễn ra phân tán với giá trị không lớn nhưng tần suất cao khiến việc chuẩn hóa thanh toán theo phương thức không dùng tiền mặt gặp nhiều trở ngại. Bên cạnh đó, hạ tầng tài chính chưa đồng đều giữa các khu vực, cùng với việc người dân chưa quen sử dụng các công cụ thanh toán số, đã làm gia tăng chi phí và áp lực vận hành đối với doanh nghiệp. Các doanh nghiệp buộc phải bổ sung quy trình kiểm soát chứng từ, điều chỉnh hệ thống thu mua và đào tạo lại nhân sự để đáp ứng yêu cầu mới.

(Hình ảnh minh họa: Trồng và bảo vệ rừng)

Khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn cũng là một vấn đề đáng lưu ý khi tốc độ chuyển đổi tại khu vực nông thôn còn chậm, trong khi chưa có nhiều cơ chế linh hoạt đủ mạnh để xử lý các giao dịch mang tính đặc thù của ngành lâm nghiệp. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa cơ quan quản lý, hệ thống ngân hàng và cộng đồng doanh nghiệp để đảm bảo tính khả thi khi triển khai chính sách.

Về dài hạn, việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt được đánh giá sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho ngành gỗ. Các giao dịch được minh bạch hóa sẽ hỗ trợ hiệu quả cho công tác truy xuất nguồn gốc gỗ, nâng cao uy tín của doanh nghiệp trong mắt các đối tác quốc tế, đặc biệt tại các thị trường yêu cầu cao như Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu. Đồng thời, việc giảm thiểu rủi ro pháp lý và gian lận thương mại cũng góp phần củng cố nền tảng phát triển bền vững cho toàn ngành, phù hợp với xu hướng hội nhập và chuyển đổi số toàn cầu.

Từ góc độ doanh nghiệp, SMART WOOD – đơn vị hoạt động trong lĩnh vực chế biến và xuất khẩu gỗ sinh khối – nhận định rằng việc tuân thủ các quy định về thanh toán không dùng tiền mặt là xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần có lộ trình phù hợp với thực tế sản xuất và đặc thù của ngành. Doanh nghiệp kỳ vọng trong thời gian tới sẽ có thêm các cơ chế linh hoạt hơn đối với giao dịch với hộ dân nhỏ lẻ, đồng thời đẩy mạnh phổ cập tài chính số tại khu vực nông thôn và tăng cường sự phối hợp giữa các bên liên quan.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc Bộ Tài chính phản hồi kiến nghị của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam được xem là một bước tiến quan trọng trong quá trình đối thoại chính sách. Đây không chỉ là cơ sở để tháo gỡ những khó khăn trước mắt cho doanh nghiệp, mà còn góp phần định hình một hệ sinh thái giao dịch minh bạch, hiện đại và bền vững cho ngành gỗ Việt Nam trong tương lai.